Droge ogen in de winter: waarom ze na je vijftigste vaker opduiken en wat helpt

Algemene informatie, geen medisch advies. Krijg je pijn aan je oog of zie je plots slechter, bel dan meteen je huisarts.

Prikkende, branderige ogen aan het eind van de dag, of het gevoel dat er zand in zit: zodra de verwarming aanslaat, hebben veel mensen er meer last van. Droge ogen zijn vervelend, maar je kunt er zelf vaak veel aan doen. Dit artikel legt uit waar ze vandaan komen, waarom ze vaker voorkomen als je ouder wordt en wat helpt.

Wat droge ogen zijn en hoe je ze herkent

Thuisarts, de patiëntensite van het Nederlandse huisartsengenootschap NHG, legt uit dat er bij droge ogen te weinig traanvocht in je ogen zit of dat het traanvocht minder goed werkt. Volgens Thuisarts heeft 1 van de 10 mensen droge ogen, vooral ouderen en vrouwen.

Traanvocht beschermt je ogen tegen uitdroging en beschadiging. Kliertjes in de randen van je oogleden maken talg, een vettig laagje dat ervoor zorgt dat het traanvocht beter op je oog blijft liggen. Elke keer dat je knippert, verdelen je oogleden dat vocht opnieuw over je oog.

Je merkt droge ogen aan een branderig, moe of stekend gevoel, jeuk, het gevoel van zand in je ogen, rode ogen of wazig zien. Opvallend genoeg kunnen droge ogen ook net meer tranen. ’s Ochtends kunnen je oogleden vastgeplakt zitten met korstjes erop.

Waarom droge ogen vaker voorkomen na je vijftigste

Droge ogen ontstaan op twee manieren: je traanklieren maken minder traanvocht of het vocht verdampt sneller. Ouder worden speelt bij allebei mee. De Britse gezondheidsdienst NHS noemt mensen ouder dan 50 jaar uitdrukkelijk als groep met een grotere kans op droge ogen.

Ook andere dingen spelen een rol. Thuisarts en de NHS noemen lenzen, lang naar een scherm kijken zonder pauze, tocht, rook en airco. Bij lezen of schermwerk knipper je minder, waardoor het traanvocht sneller verdampt. Ook sommige medicijnen kunnen droge ogen geven, zoals bepaalde medicijnen tegen depressie en sommige bloeddrukverlagers, net als ziektes zoals diabetes, reumatoïde artritis of de ziekte van Sjögren.

In de winter komt daar de verwarming bij. De NHS raadt aan om niet te lang in verwarmde of droge ruimtes te zitten.

Wat je zelf kunt doen tegen droge ogen

Aan sommige oorzaken, zoals ouder worden, kun je niets veranderen. Aan je omgeving en gewoontes wel. Thuisarts en de NHS geven deze adviezen:

• Knipper bewust vaker als je leest of naar een scherm kijkt en neem regelmatig pauze.
• Zet je computerscherm net onder ooghoogte, zoals de NHS aanraadt.
• Zorg dat de lucht in huis niet te droog wordt. Thuisarts stelt voor om een bak met water aan de verwarming te hangen en die regelmatig bij te vullen.
• Vermijd ruimtes met rook of airco en wrijf niet in je ogen.
• Draag je lenzen, zet dan wat vaker je bril op.

Ook kaarsen maken rook in huis. Wat dat betekent voor de lucht die je inademt, lees je in het artikel over kaarsen en binnenlucht. Rook je, dan is stoppen met roken ook voor je ogen een goede stap: de NHS noemt roken als factor bij droge ogen.

Zijn de randen van je oogleden geïrriteerd, dan beschrijft de NHS een eenvoudige verzorging. Leg een washandje met warm, niet heet water tegen je ogen, masseer je oogleden zachtjes en veeg ze daarna schoon met een watje.

Kunsttranen en de rol van de huisarts

Kunsttranen kunnen helpen. Dat zijn oogdruppels of gel zonder medicijn die je bij de apotheek kunt kopen. Volgens Thuisarts kun je ze blijven gebruiken zolang je dat prettig vindt. Kijk op de verpakking hoe vaak je ze per dag mag gebruiken en hoe lang ze goed blijven. Helpen ze niet genoeg, dan kan je huisarts een oogzalf voorschrijven die je voor het slapengaan gebruikt.

Denk je dat een medicijn je klachten geeft? Stop er dan niet zelf mee, maar bespreek het met je huisarts.

Wanneer naar de huisarts?

Bel meteen je huisarts of de wachtdienst als je niet meer tegen licht kunt, als je plots slecht ziet en knipperen niet helpt of als je pijn aan je oog krijgt. Maak een afspraak als de adviezen niet helpen, als je klachten erger worden, als je oog rood wordt of als je wimpers over je oog schuren.

Bronnen

• Thuisarts, Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG). Ik heb droge ogen. 2026 (laatst gewijzigd op 7 september 2026).
• NHS (Verenigd Koninkrijk). Dry eyes. 2025 (laatst nagekeken op 6 januari 2025).