Kaarsen en binnenlucht: een grootvader leest voor terwijl zijn kleinzoon een LED-kaars vasthoudt en de moeder een echte kaars uit de tocht op een stevige tafel zet

Kaarsen en binnenlucht: waarom een flakkerende kaars in de tocht vooral roet geeft

Door · Gepubliceerd

Algemene informatie, geen medisch advies. Heb je astma of een andere longziekte en merk je klachten bij kaarsen of wierook, bespreek dat dan met je huisarts.

Een kaarsje hoort voor veel gezinnen bij donkere herfstavonden, maar kaarsen en binnenlucht hebben meer met elkaar te maken dan je denkt. Belgische gezondheidsdiensten raden aan kaarsen binnen te vermijden of te beperken. Labo-onderzoek toont bovendien dat een kaars die flakkert in de tocht vooral roet uitstoot. Met verluchten, een goede plaats en eventueel LED-kaarsen beperk je het fijn stof, dat zijn heel kleine deeltjes in de lucht die je diep inademt.

Wat Belgische diensten zeggen over kaarsen en binnenlucht

Het Belgische advies gaat overal in dezelfde richting. Het Departement Zorg van de Vlaamse overheid raadt op zijn pagina over fijn stof aan om geen theelichtjes, kaarsen, geurstokjes of wierook te gebruiken. De Vlaamse brochure Gezonde binnenlucht uit 2024 vraagt om luchtverfrissers, geurkaarsen, kaarsen en wierook te vermijden, omdat ze schadelijke stoffen in de lucht brengen. Sciensano, het Belgische wetenschappelijke gezondheidsinstituut, raadt aan geen geurkaarsen en wierook in huis te branden. De FOD Volksgezondheid noemt geurkaarsen en wierook bij de bronnen van stoffen die kunnen leiden tot irritaties, allergieën, astma of ernstigere luchtwegaandoeningen.

Een vrouw van 74 zet 's ochtends het raam wijd open terwijl haar dochter een deken plooit

Het Departement Zorg geeft ook een cijfer over fijn stof uit alle bronnen samen, dus niet over kaarsen alleen: een Vlaming blijft gemiddeld 15 maanden minder lang gezond door de blootstelling aan fijn stof. Langdurige blootstelling heeft gevolgen voor de luchtwegen, de bloedvaten en het hart. Extra gevoelig zijn kinderen, ook ongeboren kinderen, ouderen en mensen met luchtweg-, hart- en vaatziekten.

Waarom een flakkerende kaars vooral roet geeft

Hoeveel er vrijkomt, hangt mee af van hoe de kaars brandt. In een Zweeds-Deense labostudie uit 2021 branden vijf soorten stompkaarsen in een testkamer, waar de onderzoekers de luchtstroom bewust laten schommelen. Zo ontstaat wat ze stressed burning noemen: een kaars die onrustig brandt en flakkert door luchtbewegingen, zoals in een tocht.

Bij alle kaarstypes bestaat de uitstoot van deeltjes dan vooral uit roet. Vlak boven de vlam meten de onderzoekers korte, sterke pieken van roetdeeltjes. De samenstelling van de was en de lont heeft veel invloed op de uitstoot van roet en fijn stof. De studie zegt niet welke wassoort beter is, alleen dat die samenstelling meespeelt. De onderzoekers besluiten dat je minder vervuiling inademt als je flakkeren voorkomt.

Een andere kamerproef nuanceert het beeld

Een testkamer is geen woonkamer, en de studie meet niet hoeveel jij thuis inademt. Een tweede kamerproef uit 2021 geeft een rustiger beeld. In 24 experimenten, 20 met geurkaarsen en vier met kaarsen zonder geur, blijven de berekende concentraties meestal ruim onder de richtwaarden, de aanbevolen grenzen voor de luchtkwaliteit. Voor stikstofdioxide, acroleïne en benzo(a)pyreen zijn er in sommige gevallen uitzonderingen. De onderzoekers wijzen erop dat bijzonder hoge concentraties kunnen ontstaan als je binnen open vlammen gebruikt zonder te verluchten.

Let wel op wie die studie mee ontwerpt: dat gebeurt samen met kaarsenfabrikanten en geurhuizen, en een van de auteurs werkt voor de European Candle Association, de Europese koepel van kaarsenmakers. Harde conclusies voor je eigen huis trek je uit geen van beide, maar ze wijzen in dezelfde richting als het Belgische advies: voorkom flakkeren en zorg voor verse lucht.

Gewoonten voor een veiligere kaarsavond

Steek je toch kaarsen aan, dan beperk je met enkele gewoonten de uitstoot en het brandrisico:

Een vrouw dooft voor het slapengaan een kaars in een glazen houder terwijl haar vriendin geeuwt
  • Verlucht dagelijks twee keer 15 minuten, ’s morgens en ’s avonds, zoals Sciensano aanraadt.
  • Zet de kaars uit de tocht, zodat ze rustig brandt en niet flakkert.
  • Laat kaarsen nooit onbeheerd achter en doof ze als je de kamer verlaat, zeker voor je gaat slapen.
  • Gebruik een hittebestendige houder op een stabiele ondergrond, weg van brandbare materialen en buiten bereik van kinderen en huisdieren.

Dat laatste telt zeker nu. Brandweer Westhoek, een Vlaamse brandweerzone, wijst erop dat kaarsen een van de veelvoorkomende oorzaken van brand in huis zijn. Halloween, Sint-Maarten, Sinterklaas en Kerstmis brengen vaak het aansteken van kaarsen met zich mee, waardoor het risico op brand toeneemt. Vlamloze LED-kaarsen noemt de brandweer een veel veiliger alternatief, en zonder vlam kan er ook niets flakkeren.

Brandt er in huis ook een kachel of haard, lees dan hoe je een CO-melder plaatst in het stookseizoen. En wie overdag buiten beweegt in herfst en winter, krijgt er meteen een portie verse lucht bij.

Bronnen

Vergelijkbare berichten

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *