Slaapapneu herkennen: signalen en onderzoek

Algemene informatie, geen medisch advies. Herken je de signalen, bespreek ze dan met je huisarts.

Luid en regelmatig snurken kan een teken zijn van slaapapneu. Daarbij stopt je ademhaling tijdens je slaap telkens opnieuw. Soms stopt ze bijna helemaal, minstens 10 seconden lang: dat heet een apneu. Soms vertraagt ze sterk: dat is een hypopneu. Volgens Gezondheid en Wetenschap, de Vlaamse site met wetenschappelijk onderbouwde gezondheidsinformatie, spreek je pas van slaapapneu als dat vaak gebeurt én je er klachten door hebt.

Meestal komt slaapapneu doordat de spieren in je keel tijdens je slaap te slap worden, waardoor je luchtweg even dichtklapt. Ongeveer 4 op de 100 mannen en 2 op de 100 vrouwen tussen ongeveer 30 en 65 jaar hebben slaapapneu. Het komt vaker voor bij overgewicht en op middelbare en hogere leeftijd, en bij vrouwen neemt het risico toe na de menopauze. In België kregen in 2018 ongeveer 140.000 mensen een behandeling voor slaapapneu.

Signalen van slaapapneu ’s nachts en overdag

Typische signalen ’s nachts zijn luid en regelmatig snurken, adempauzes, naar lucht happen of een stikkend gevoel, erg onrustig slapen, vaak naar het toilet moeten en zweten. Zelf merk je dat vaak niet goed op, maar een partner of huisgenoot wel.

Overdag kan slaapapneu zorgen voor sterke vermoeidheid, slaperigheid of zelfs slaapaanvallen, bijvoorbeeld in de auto of achter je computer. Ook moeite met concentreren en onthouden, hoofdpijn bij het opstaan, een droge mond of keelpijn ’s morgens en minder zin in seks komen voor.

Slaperig achter het stuur

Ben je overdag erg slaperig, rij dan niet met de wagen of een ander voertuig als je merkt dat je bijna in slaap valt, zo raadt Gezondheid en Wetenschap aan. Voor beroepschauffeurs is rijden met onbehandelde slaapapneu niet toegelaten. Op langere termijn verhoogt onbehandelde slaapapneu het risico op hoge bloeddruk, hart- en vaataandoeningen en ongevallen op het werk en in het verkeer.

Een smartwatch stelt geen diagnose

Een smartwatch of slaapapp kan soms een idee geven van je slaappatroon, maar is volgens Gezondheid en Wetenschap helemaal niet betrouwbaar genoeg om slaapapneu vast te stellen. Soms gebruikt de arts de STOP-Bang, een korte vragenlijst met acht ja-of-neevragen over onder meer snurken, vermoeidheid, bloeddruk, leeftijd en halsomtrek, om je risico in te schatten. Zo’n vragenlijst is een hulpmiddel, geen diagnose.

Slaapapneu laten onderzoeken in België

Herken je klachten bij jezelf of merkt je partner adempauzes, bespreek dat dan met je arts, zo raadt Gezondheid en Wetenschap aan. Voor een betrouwbare diagnose is een slaaponderzoek nodig, meestal in een slaapcentrum in het ziekenhuis, waarbij sensoren onder meer je ademhaling, het zuurstofgehalte in je bloed en je hartslag meten.

De ernst wordt uitgedrukt in de AHI, het aantal ademstops en ademvertragingen per uur slaap. Volgens de Britse gezondheidsdienst NHS is een AHI van 5 tot 14 licht, 15 tot 30 matig en meer dan 30 ernstig. Volgens het RIZIV, het Rijksinstituut voor ziekte- en invaliditeitsverzekering, komt het ziekenfonds tegemoet in een thuisbehandeling via een gespecialiseerd centrum: met een CPAP-toestel, dat via een masker met een lichte luchtstroom je luchtweg openhoudt, of met een mondapparaat op maat dat je onderkaak licht naar voren schuift. Welke behandeling past, bekijkt de arts samen met jou.

Wat je zelf kunt doen

Bij overgewicht kan vermageren volgens Gezondheid en Wetenschap in de meeste gevallen veel klachten sterk verminderen. Een Amerikaanse studie die 690 werknemers 4 jaar volgde, sluit daarbij aan: 10 % gewichtsverlies ging samen met ongeveer 26 % minder ademstops en ademvertragingen per uur, 10 % gewichtstoename met ongeveer 32 % meer.

Alcohol ontspant de spieren in je keel en maakt slaapapneu vaak erger. Vooral in de uren voor het slapengaan vermijd je het beter, ook omdat alcohol je nachtrust op nog andere manieren verstoort. Roken irriteert de luchtwegen. Slaap- en kalmeermiddelen maken je keelspieren nog slapper: verander de dosis nooit zelf, maar bespreek het gebruik met je arts.

Bij sommige mensen komen de ademstops vooral voor als ze op hun rug liggen. Op je zij slapen is vooral nuttig bij lichte slaapapneu. Gezondheid en Wetenschap raadt ook een goede slaaphygiëne aan: op vaste tijden slapen en opstaan, zoals bij een vast slaapritme, geen schermen in het uur voor het slapengaan, een donkere, rustige en niet te warme slaapkamer en ’s avonds geen cafeïne. Die gewoonten staan ook in de checklist voor slaap en herstel.

Wanneer naar de huisarts

De NHS raadt aan om naar je huisarts te gaan als je ademhaling in je slaap stopt en weer begint, als je in je slaap naar adem hapt, snuift of verstikkingsgeluiden maakt, of als je je overdag altijd erg moe voelt. Heeft iemand anders die signalen bij je gezien, neem die persoon dan mee. Onbehandelde slaapapneu kan volgens de NHS ernstig zijn.