Schimmel in huis: waarom gezinnen in de herfst best mikken op 40 tot 60 procent luchtvochtigheid

Algemene informatie, geen medisch advies. Heb je gezondheidsklachten die je in verband brengt met vocht of schimmel in je woning, bespreek ze dan met je huisarts.

Schimmel in huis herken je aan zwarte plekjes in de badkamer, achter de kast of rond het raam. Samen met vochtplekken en veel condens op ramen en muren is het een teken dat er te veel vocht in je woning zit. Het Departement Zorg van de Vlaamse overheid raadt aan om van oktober tot april een luchtvochtigheid tussen 40 en 60 procent na te streven. Gezinnen, huurders en eigenaars pakken het probleem het best bij de bron aan.

Waarom vocht in het stookseizoen sneller blijft hangen

In het stookseizoen gaan de ramen vaker dicht om de warmte binnen te houden. Tegelijk blijft je gezin vocht produceren. Volgens het Departement Zorg gebeurt dat bij slapen, douchen of baden, koken zonder goede dampkap, strijken met stoom, schoonmaken, bezoek ontvangen en de was in huis drogen. Ventilatie voert dat vocht af en zo vermijd je schimmels, problemen met huisstofmijt en onaangename geuren, schrijft de Vlaamse overheid. Hang je de was binnen en blijven de ramen dicht, dan blijft dat vocht grotendeels in huis.

Schimmel in huis voorkomen: de Vlaamse richtwaarden

Het Departement Zorg geeft richtwaarden voor een gezonde woning. De temperatuur bedraagt minstens 15°C. De luchtvochtigheid ligt van oktober tot april tussen 40 en 60 procent, en van mei tot september tussen 30 en 70 procent. Met een hygrometer, een klein toestel dat de luchtvochtigheid meet, zie je of je binnen die grenzen blijft.

Wat vocht en schimmel met je gezondheid kunnen doen

Volgens het Departement Zorg kan te veel vocht zorgen voor hoesten en een piepende ademhaling, astma-aanvallen uitlokken en reumaklachten verergeren. Schimmel kan de slijmvliezen van ogen en luchtwegen irriteren en allergische reacties geven. Wie gevoeliger is door een allergie, een ademhalingsziekte of een verzwakte afweer, loopt meer risico. Ook hoe vaak je in de aangetaste ruimte komt en hoe groot het aangetaste oppervlak is, speelt mee.

Internationaal onderzoek wijst dezelfde richting uit. Een meta-analyse, een studie die de resultaten van eerdere studies samen verwerkt, van het Amerikaanse Lawrence Berkeley National Laboratory uit 2007 vond dat vocht en schimmel in woningen samengaan met ongeveer 30 tot 50 procent meer luchtwegklachten en astmagerelateerde problemen. De Wereldgezondheidsorganisatie besluit in haar Europese richtlijn van 2009 dat luchtwegklachten, allergieën en astma vaker voorkomen en dat ook het afweersysteem verstoord kan raken. Het gaat om verbanden, niet om bewijs dat schimmel bij jou de oorzaak is. Vanaf welke hoeveelheid schimmel klachten ontstaan, weet niemand. Daarom raadt het Departement Zorg aan om elke blootstelling zoveel mogelijk te beperken.

Zo houd je het vocht onder controle

Zorg elke dag voor verse lucht, via ramen, ventilatieroosters of een ventilatiesysteem, en doe dat extra bij de vochtige activiteiten hierboven. Om te verluchten zet je de ramen een kwartier wijd open, schrijft de Vlaamse overheid. In koude periodes of bij veel wind beperk je het energieverlies door met een kleine kier of een raam in kantelstand te werken. Wat kaarsen doen met je binnenlucht, lees je in het artikel over kaarsen en binnenlucht.

Het Departement Zorg raadt ook aan om bouwtechnische problemen aan te pakken:

• constructiefouten zoals koudebruggen, plekken waar warmte makkelijker naar buiten lekt;
• verouderde materialen of technieken, zoals enkele beglazing of buitenmuren zonder spouw;
• defecten, zoals een lek in de waterleiding of een kapotte dakgoot.

Pak de bron van het vocht aan, want anders komt de schimmel makkelijk terug. Stook je met hout of gas, lees dan ook waar je een CO-melder plaatst.

Wie schimmel beter niet zelf verwijdert

Heb je ademhalingsklachten of ben je allergisch voor schimmel, verwijder hem dan niet zelf. Zwangere vrouwen en kinderen doen dat ook beter niet. Bij ernstige verontreiniging moet je de schoonmaak soms herhalen, telkens met enkele dagen ertussen. Krijg je de schimmel zelf niet weg, schakel dan professionele hulp in.

Gratis onderzoek in Vlaanderen

Heb je gezondheidsklachten die met het binnenmilieu van je woning te maken kunnen hebben, dan kan een hulpverlener een onderzoek aanvragen. Je huisarts, de huisvestingsambtenaar van je gemeente of een verpleegkundige of maatschappelijk werker van het OCMW, het openbaar centrum voor maatschappelijk welzijn, dient de aanvraag in bij de Medisch Milieukundige van je regio. Het onderzoek is gratis.

Bronnen

• Departement Zorg (Vlaamse overheid). Vocht en schimmel. Geraadpleegd in oktober 2026.
• Vlaamse overheid (Vlaanderen.be). Verluchting en ventilatie. Geraadpleegd in oktober 2026.
• Fisk WJ, Lei-Gomez Q, Mendell MJ. Meta-analyses of the associations of respiratory health effects with dampness and mold in homes. Indoor Air, 2007 (meta-analyse, Lawrence Berkeley National Laboratory).
• Wereldgezondheidsorganisatie, Regionaal Bureau voor Europa. WHO guidelines for indoor air quality: dampness and mould. 2009 (richtlijn).
• Vlaamse overheid (Vlaanderen.be). Aanvraag tot onderzoek van het binnenmilieu in een woning of openbaar gebouw. Geraadpleegd in oktober 2026.