Rusthartslag meten: wat zegt je waarde?

Algemene informatie, geen medisch advies. Heb je hartkloppingen, duizeligheid, pijn op de borst of een rusthartslag die plots sterk verandert, neem dan contact op met je huisarts.

Je rusthartslag is het aantal keer dat je hart per minuut klopt als je volledig tot rust bent gekomen. Dit artikel legt uit hoe je die betrouwbaar meet, wat als normaal geldt en wat een lage of stijgende waarde kan betekenen.

Zo meet je je rusthartslag

Meet op een rustig moment, bij voorkeur ’s ochtends na het ontwaken, voor je koffie drinkt of beweegt. Leg twee vingers op de binnenkant van je pols of opzij van je hals, tel de slagen gedurende 30 seconden en vermenigvuldig met twee. Een smartwatch of borstband doet hetzelfde automatisch. Meet een paar dagen na elkaar op hetzelfde moment, zodat je een beeld krijgt van je gewone waarde. Eén meting zegt weinig: stress, een slechte nacht of een warme kamer duwen je hartslag al omhoog.

Vergelijk jezelf vooral met jezelf. Rusthartslagen verschillen sterk van persoon tot persoon, door leeftijd, aanleg, conditie en medicatie. Een waarde die voor de ene normaal is, kan voor iemand anders hoog zijn. Wat je het meeste leert, is hoe je eigen waarde over weken en maanden evolueert, bijvoorbeeld wanneer je regelmatiger begint te bewegen of net een drukke periode achter de rug hebt. Noteer je metingen in een schriftje of een app, samen met opvallende omstandigheden zoals ziekte, een zware training of weinig slaap.

Wat is een normale rusthartslag?

Volgens de American Heart Association, de Amerikaanse hartvereniging, ligt een normale rusthartslag bij volwassenen tussen 60 en 100 slagen per minuut. Bij goed getrainde duursporters kan die rond 40 liggen. Een lage waarde is bij hen meestal een teken dat het hart per slag meer bloed rondpompt. Bij iemand die weinig beweegt en een trage hartslag heeft met klachten zoals duizeligheid of vermoeidheid, is het verhaal anders, en dan is een gesprek met de huisarts zinvol.

Ook medicatie, zoals bepaalde bloeddrukverlagers, cafeïne, koorts en uitdroging beïnvloeden je rusthartslag. Wil je weten hoe koffie op je bloedsomloop inwerkt, lees dan het artikel over cafeïne en bloeddruk.

Wat onderzoek over een hoge rusthartslag zegt

In de Kopenhaagse mannenstudie volgden onderzoekers bijna 3.000 Deense mannen gedurende 16 jaar. Mannen met een hogere rusthartslag hadden een hoger sterfterisico, ook nadat de onderzoekers rekening hielden met hun conditie. Het gaat om een observationele studie bij mannen: ze toont een verband, geen bewijs dat de hartslag zelf het risico veroorzaakt. Regelmatige beweging met een rustig, volgehouden tempo verlaagt bij veel mensen de rusthartslag. Dat tempo heet bij duursporters zone 2, de intensiteit waarbij je nog een gesprek kunt voeren, zoals het artikel over zone 2 training uitlegt.

Een stijgende rusthartslag als signaal

Ligt je rusthartslag een paar dagen na elkaar duidelijk hoger dan je gewone waarde, dan kan dat wijzen op een beginnende verkoudheid, stress, te weinig slaap of te weinig herstel na zware trainingen. Neem het als een reden om het wat rustiger aan te doen en goed te slapen, zoals in het artikel over een vast slaapritme. Blijft je waarde hoog zonder duidelijke reden, of gaat ze samen met klachten, laat dan je huisarts meekijken.