Stoelgangtest na 50: een man van 52 houdt de uitnodiging vast terwijl zijn vrouw en zijn vader hem aanmoedigen in de woonkamer

Stoelgangtest na 50: waarom de gratis test thuis ook zonder klachten telt

Door · Gepubliceerd

Algemene informatie, geen medisch advies. Heb je klachten zoals bloed in je stoelgang of een veranderd stoelgangpatroon, wacht dan niet op de test en ga naar je huisarts.

De stoelgangtest na 50 is een gratis onderzoek dat je thuis doet en dat bloedsporen in je stoelgang opspoort. Die kunnen wijzen op poliepen of op dikkedarmkanker. Volgens de jongste jaarfiche van het Centrum voor Kankeropsporing, dat het Vlaamse bevolkingsonderzoek organiseert, werd 73 procent van de kankers die via de test gevonden werden vroeg ontdekt. Daarom loont het om ook zonder klachten mee te doen.

Waarom de stoelgangtest na 50 ook zonder klachten telt

Poliepen zijn uitstulpingen in de wand van de dikke darm en kunnen de voorloper zijn van dikkedarmkanker. Volgens het bevolkingsonderzoek ontwikkelt dikkedarmkanker zich langzaam, en in het begin heb je geen klachten. Precies daarom test je ook als je je goed voelt.

Van de kankers die via de test opgespoord werden, zat 73 procent in stadium 0 of I. Dat zijn de vroegste stadia, waarin de ziekte nog beperkt is en de behandeling doorgaans eenvoudiger. Hoe vroeger je erbij bent, hoe beter, zo vat het bevolkingsonderzoek het zelf samen.

Hoeveel mensen doen mee?

Sinds 2020 krijgen alle 50- tot en met 74-jarigen die in Vlaanderen wonen en in aanmerking komen, elke twee jaar een brief met een stoelgangtest. Wie niet reageert, krijgt na tien weken een herinneringsbrief. De dekkingsgraad, het aandeel van die leeftijdsgroep dat in orde is met het vroegtijdig opsporen van dikkedarmkanker, was in 2024 64,7 procent. Dat blijft onder de streefwaarde van 70 procent.

Vooral de jongste groep blijft achter. Bij de 50- tot 54-jarigen is 52,8 procent in orde, en bij de mannen in die groep maar 48,8 procent, tegenover 56,8 procent bij de vrouwen. Daarnaast deed 24,2 procent van de doelgroep nog nooit mee. Ben je net vijftig, open die brief dan zeker.

Zo werkt de test

Thuis neem je een klein staaltje van je stoelgang en stuur je het gratis naar het centrale labo, dat nagaat of er bloed in zit. Stuur het staal zo snel mogelijk op. Lukt dat niet meteen, bewaar het dan in de koelkast en volg de termijn uit de gebruiksaanwijzing. Ben je je test kwijt of heb je geen brief gekregen, dan kun je sinds november 2025 een nieuwe test bestellen via het burgerportaal, na inloggen met je eID of itsme. Wie in aanmerking komt, krijgt dan binnen ongeveer drie weken gratis een test.

Koppel van rond de 55 leest aan de keukentafel de uitleg bij de gratis stoelgangtest

Wat een afwijkend resultaat betekent

Een afwijkend resultaat wil zeggen dat er bloed gevonden is. Dat is geen diagnose: volgens het bevolkingsonderzoek betekent het niet noodzakelijk dat je dikkedarmkanker hebt. In 2024 had 6,1 procent van de deelnemers een afwijkend resultaat. Bij 60 op de 100 afwijkende tests werden daarna adenomen of dikkedarmkanker gevonden. Adenomen zijn poliepen die kwaadaardig kunnen worden. Omgekeerd geeft de test bij mensen zonder kanker of adenoom zelden vals alarm: de specificiteit, het vermogen om gezonde mensen correct als gezond aan te duiden, bedraagt 97 procent.

Waarom de opvolging met een coloscopie telt

Na een afwijkend resultaat volgt een coloscopie. Daar stellen artsen de echte diagnose, zegt prof. dr. Danny De Looze (UZ Gent). Volgens hem worden de meeste poliepen nooit kwaadaardig, maar kan een arts niet zien welke wel, en daarom haalt hij ze allemaal weg. Toch kreeg 1 op 7 mensen met een afwijkende test binnen 12 maanden geen correcte opvolging. Zonder coloscopie blijft onduidelijk waar het bloed vandaan komt.

Huisarts legt een man van 61 uit waarom een coloscopie na een afwijkende test belangrijk is

Als er geen bloed gevonden wordt

Een gunstig resultaat geeft geen volledige zekerheid, want geen enkel onderzoek biedt die, en poliepen bloeden niet altijd. De test is ook geen kankertest, zegt De Looze: hij spoort alleen bloed in de stoelgang op. Zelftesten die je zelf koopt, hebben volgens hem een nadeel, want er komt geen arts aan te pas. De gratis test is één onderdeel van gezond ouder worden, naast bijvoorbeeld je bloeddruk thuis meten, genoeg stappen per dag en de vijf hefbomen voor meer gezonde levensjaren.

Wanneer meteen naar de huisarts?

Heb je bloed of slijm in je stoelgang, een verandering in je normale stoelgangpatroon of vaak buikpijn of krampen, ga dan naar je huisarts. Wacht daarvoor niet op de volgende uitnodiging, ook niet als je vorige test gunstig was.

Bronnen

Vergelijkbare berichten

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *