Hout stoken met minder fijn stof: wat je zelf kunt doen nu het stookseizoen begint
Algemene informatie, geen medisch advies. Heb je last van je luchtwegen of je hart, bespreek het stoken dan met je huisarts.
Nu het stookseizoen begint, gaan veel kachels en haarden weer aan. Hout stoken geeft warmte en sfeer, maar de rook komt in de buitenlucht terecht, ook bij je buren. Met een paar aanpassingen kun je die uitstoot beperken.
Waarom houtrook ook je buren aangaat
Bij het verbranden van hout komen volgens de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) veel ongezonde stoffen vrij, zoals fijn stof en dioxines. Houtrook inademen kan meteen hoesten, hoofdpijn of prikkende ogen veroorzaken. Op langere termijn gaat het om hart- en vaatziekten en bepaalde soorten kanker.
PM2,5 is fijn stof met deeltjes die kleiner zijn dan 2,5 micrometer (0,0025 millimeter). Huishoudens zijn volgens de VMM goed voor 48 % van de PM2,5-uitstoot in Vlaanderen, hoofdzakelijk door verwarming met (hout)kachels. Het transport komt op 28 %. Binnen de fijnstofuitstoot van de huishoudens is houtverbranding goed voor 85 %.
De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) adviseert sinds 2021 voor PM2,5 hooguit 5 µg/m³, of 5 microgram per kubieke meter lucht, als jaargemiddelde en 15 µg/m³ als daggemiddelde.
Welk toestel stoot het minst uit?
De VMM vergelijkt de gemiddelde PM2,5-uitstoot in gram per gigajoule, een vaste hoeveelheid warmte. Hoe lager het cijfer, hoe minder fijn stof voor dezelfde warmte.
| Toestel | Gram PM2,5 per gigajoule |
|---|---|
| Open haard | 820 |
| Houtkachel geplaatst vóór 2000 | 740 |
| Houtkachel geplaatst tussen 2000 en 2014 | 370 |
| Houtkachel geplaatst na 2014 | 93 |
| Pelletkachel (geperste houtkorrels) | 60 |
| Gaskachel in de kamer zelf | 2,2 |
| Centrale gasketel | 0,2 |
Ook bij efficiënte toestellen bepalen de brandstof en de manier van stoken volgens de VMM sterk hoeveel fijn stof vrijkomt: wie verkeerd stookt, zit veel hoger dan de tabel. Een open haard of een kachel zonder zelfsluitende deur raadt de VMM af. Het rendement is zeer laag, er komen grote hoeveelheden schadelijke stoffen vrij en er is gevaar voor brand en voor koolstofmonoxidevergiftiging (CO-vergiftiging).
Zo ga je beter hout stoken
Kies droog hout. Laat gekliefd hout minstens 2 jaar drogen op een droge plaats. Met een vochtmeter kun je nagaan of het droog genoeg is: de VMM noemt 15 % vochtgehalte.
Gebruik het juiste hout. Maak het vuur aan met zachthout zoals berk of wilg en hou het brandend met hardhout zoals beuk, eik of es. Vermijd naaldhout, dat veel hars bevat, en nat of vuil hout. Afval en behandeld of samengesteld hout, zoals geverfd hout, spaanplaat of triplex, verbranden is verboden.
Steek van bovenaf aan. Leg de dikke blokken onderaan, de dunne erboven en een paar kleine aanmaakblokjes bovenop. Dan steek je het vuur bovenaan aan. Zo komen er bij het aansteken minder schadelijke stoffen vrij. Krantenpapier en karton laat je beter liggen, want brandende inkt geeft schadelijke stoffen.
Laat het vuur niet smoren. Zet de luchttoevoer bij het aanmaken volledig open en sluit hem nooit helemaal af, ook niet om het vuur te laten overnachten. Met te weinig zuurstof gaat het hout smeulen, bevat de rook meer ongezonde stoffen en ontstaat er koolstofmonoxide. Een kachel met een te groot vermogen moet je snel smoren om het niet te warm te krijgen, dus kies het juiste vermogen.
Wanneer je beter niet stookt
Bij mist of windstil weer trekt de schoorsteen moeilijker en blijft de rook rond je huis hangen. Stook dan beter niet. Dat geldt ook als de VMM een stookadvies geeft omdat de luchtkwaliteit slecht is. De luchtkwaliteit volg je via het weerbericht, de VMM of de Belair-app. Een stookadvies is geen verbod, maar verschillende gemeenten hebben in hun politiereglement wel een tijdelijk stookverbod bij ongunstig weer.
Rook, schoorsteen en as
Witte of bijna onzichtbare rook uit je schoorsteen is een goed teken: dat is vooral waterdamp. Donkere rook is volgens de VMM een alarmsignaal: hij wijst op een slechte verbranding, te weinig trek of het stoken van afval of nat of bewerkt hout.
Laat je schoorsteen bij voorkeur één keer per jaar vegen door een vakman. Strooi de as niet uit in de tuin en gooi ze niet in de gft-bak, want houtas bevat altijd schadelijke stoffen zoals dioxines. Laat ze buiten afkoelen in een afgesloten, onbrandbare container en geef ze daarna mee met het huisvuil.
Een avond zonder vuur
Minder hout stoken is volgens de VMM goed voor ieders gezondheid, en in een goed geïsoleerde woning heb je minder nood aan bijverwarmen met hout. Ook zonder vlammen maak je het ’s avonds gezellig met warm avondlicht thuis. Brandt de kachel toch, dan loont het om je slaapkamer koel te houden in de herfst.
Bronnen
- Vlaamse Milieumaatschappij (VMM). Verwarmen met hout. vmm.vlaanderen.be, geraadpleegd op 17 oktober 2026.
- Vlaamse Milieumaatschappij (VMM). Stoken met stukhout. vmm.vlaanderen.be, geraadpleegd op 17 oktober 2026.
- Vlaamse Milieumaatschappij (VMM). Meest gestelde vragen over binnen stoken. vmm.vlaanderen.be, geraadpleegd op 17 oktober 2026 (uitstootcijfers uit het EMEP/EEA-handboek, versie 2023).
- Vlaamse Milieumaatschappij (VMM). Uitstoot PM2,5. Indicator, laatst bijgewerkt in mei 2026.
- Vlaamse Milieumaatschappij (VMM). Uitstoot fijn stof naar lucht door de huishoudens. Indicator, laatst bijgewerkt in mei 2026.
- Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). WHO global air quality guidelines: particulate matter (PM2.5 and PM10), ozone, nitrogen dioxide, sulfur dioxide and carbon monoxide. Genève, 2021.
