Gordelroos na je 60ste: waarom de Hoge Gezondheidsraad een vaccin aanraadt dat je meestal zelf betaalt

Algemene informatie, geen medisch advies. Denk je dat je gordelroos hebt, zeker in je gezicht of bij je oog, of twijfel je over vaccinatie, contacteer dan je huisarts.

Gordelroos, ook zona of herpes zoster genoemd, komt vaker voor naarmate je ouder wordt. De Hoge Gezondheidsraad (HGR), het wetenschappelijke adviesorgaan van de Belgische overheid voor volksgezondheid, raadt vaccinatie aan vanaf 60 jaar. Het vaccin wordt alleen in bepaalde situaties terugbetaald. Als gezonde 60-plusser betaal je het dus meestal zelf.

Wat is gordelroos en hoe vaak komt het voor?

Gordelroos is een bandvormige huiduitslag aan één kant van het lichaam. De oorzaak is het varicellavirus, het virus van waterpokken. Na een vroegere infectie blijft dat virus achter in de zenuwknopen naast het ruggenmerg, plaatsen waar zenuwcellen gebundeld zitten. Later kan het opnieuw actief worden.

Volgens de patiëntenrichtlijn van Gezondheid en Wetenschap is de kans op gordelroos het grootst bij 60-plussers. In België ziet een huisarts gemiddeld 5 nieuwe personen met zona per 1.000 patiënten. Bij mensen jonger dan 50 jaar zijn dat er minder dan 2 per 1.000 en bij mensen ouder dan 80 jaar tot 11 per 1.000. Volgens de HGR krijgt ongeveer een derde van de bevolking ooit gordelroos.

Enkele dagen voor de uitslag voel je vaak een branderig gevoel, pijn of jeuk. Daarna verschijnen rode vlekjes en blaasjes. Gordelroos geneest meestal na 1 à 2 weken. Het vocht uit de blaasjes is 1 tot 2 weken besmettelijk voor mensen die nooit waterpokken hadden. De korstjes zijn niet meer besmettelijk.

Postherpetische zenuwpijn: pijn die blijft

Bij sommige mensen blijft de pijn bestaan nadat de uitslag genezen is. Die zenuwpijn kan tot maanden na de infectie duren en heet postherpetische zenuwpijn. Volgens Gezondheid en Wetenschap vermindert het vaccin zowel de kans op gordelroos als de kans op die zenuwpijn.

Gordelroos en vaccinatie: wat adviseert de HGR?

In advies 9684 uit 2022 beveelt de HGR een niet-levend vaccin aan, dus een vaccin zonder levend virus, in 2 dosissen. Het advies geldt voor volwassenen vanaf 60 jaar met een normale afweer en voor mensen vanaf 16 jaar met een verminderde afweer, een immuunsysteem dat minder goed werkt. Het vaccin dat de HGR bespreekt, heet Shingrix.

In de ZOE-50-studie, een gerandomiseerde studie waarbij het toeval bepaalt wie het vaccin krijgt, was de werkzaamheid 96 procent na 4 jaar. Werkzaamheid geeft aan met hoeveel procent het vaccin het risico op gordelroos verlaagt. Tegen postherpetische zenuwpijn bedraagt de werkzaamheid 89 tot 91 procent. In real-world-studies, onderzoek bij gevaccineerden in de dagelijkse praktijk, lag de werkzaamheid tussen 70 en 86 procent. Na 7 jaar opvolging blijft ze boven 90 procent.

De meest gemelde bijwerkingen zijn reacties op de prikplaats en lichte tot matige algemene reacties. Volgens de HGR is het veilig om het vaccin samen met het griepvaccin te geven. Dat is handig als je in het najaar het griepvaccin na 65 laat zetten.

Wat kost het vaccin en wanneer wordt het terugbetaald?

De terugbetaling volgt de regels van het RIZIV, de Belgische ziekteverzekering, zoals het Belgisch Centrum voor Farmacotherapeutische Informatie (BCFI) ze weergeeft. Het vaccin wordt enkel terugbetaald vanaf 18 jaar en in een van deze situaties:

• je hebt een kwaadaardige bloedziekte of een andere kwaadaardige tumor en kreeg daarvoor de voorbije 5 jaar een actieve behandeling;
• je bent besmet met hiv, een virus dat je afweer aantast;
• je hebt een stamcel- of orgaantransplantatie gehad of komt ervoor in aanmerking.

Je arts moet dan vooraf een aanvraagformulier invullen voor de adviserend arts van je ziekenfonds. Je betaalt daarna 12,80 euro remgeld per dosis of 8,50 euro met verhoogde tegemoetkoming. Remgeld is het deel dat je zelf betaalt. De verhoogde tegemoetkoming is een hogere terugbetaling voor wie daar recht op heeft. Er worden maximaal 2 verpakkingen vergoed, met de tweede dosis 2 tot 6 maanden na de eerste. Voor alle anderen, dus ook voor gezonde 60-plussers, is er geen terugbetaling. Vraag de prijs bij je apotheker of huisarts.

Wanneer ga je met gordelroos naar de huisarts?

Zit de gordelroos in je gezicht, dan kan ook je oog ontsteken. Ga in dat geval naar de dokter. Wil je weten of het vaccin voor jou aangewezen is, overleg dat dan met je arts, zoals Gezondheid en Wetenschap aanraadt. Gordelroos kan je een tijdje uitschakelen. Wie nadien weer op adem komt, vindt in sociaal contact als dagelijkse gewoonte een kleine stap terug naar het gewone leven.

Bronnen

• Gezondheid en Wetenschap. Zona (gordelroos). Richtlijn voor patiënten, laatst aangepast op 30/08/2023.
• Hoge Gezondheidsraad. Vaccinatie tegen herpes zoster. Advies 9684, 2022. Engelstalige adviestekst (pdf).
• BCFI. Terugbetaling Shingrix (bron: RIZIV). Geraadpleegd in november 2026.