Chronotype

Uitleg

Niet iedereen heeft dezelfde innerlijke klok. Sommige mensen worden vanzelf vroeg wakker en zijn ’s ochtends op hun scherpst (populair: leeuweriken), anderen komen pas laat op de dag op gang en blijven ’s avonds langer wakker (uilen). De meeste mensen zitten ergens tussenin.

Wetenschappers meten chronotype met vragenlijsten. Een van de oudste is die van Horne en Östberg uit 1976. Later ontwikkelde de Duitse onderzoeker Till Roenneberg een methode die kijkt naar het midden van je slaap op vrije dagen, als er geen wekker is.

Chronotype hangt af van erfelijkheid, leeftijd en lichtblootstelling. Tieners en jongvolwassenen schuiven vaak op naar later; met het ouder worden verschuift het meestal weer naar vroeger. Ochtendlicht trekt de klok wat vroeger, avondlicht wat later.

Als je werk- of schooluren sterk afwijken van je chronotype, ontstaat er een kloof tussen je biologische klok en de sociale klok. Roenneberg noemt dat ‘sociale jetlag’: op werkdagen te weinig slapen en het in het weekend inhalen.