Gehoor beschermen als je ouder wordt

Algemene informatie, geen medisch advies. Merk je dat je minder goed hoort of heb je aanhoudend oorsuizen, bespreek het dan met je huisarts.

Je gehoor beschermen begint met weten hoeveel lawaai je oren aankunnen. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) hebben wereldwijd 430 miljoen mensen revalidatie nodig voor invaliderend gehoorverlies: meer dan 35 decibel (dB, de eenheid voor geluidssterkte) verlies aan het oor dat het best hoort. Boven de 60 jaar heeft meer dan 25 % zo’n gehoorverlies. Tegen 2050 zouden bijna 2,5 miljard mensen in zekere mate slechter horen.

Hoe geluidssterkte en duur samen tellen

Een fluittoon na een concert trekt vaak weg, maar bij herhaald luid lawaai kunnen de zintuigcellen in je oor volgens de WHO blijvend beschadigd raken. Hoe luider het geluid, hoe korter je veilig kunt luisteren:

Geluidssterkte	Voorbeeld	Veilige luisterduur per week
80 dB	deurbel	tot 40 uur
85 dB	druk verkeer (in de auto)	12 uur 30 minuten
90 dB	roepen	4 uur
95 dB	motorfiets	1 uur 15 minuten
100 dB	haardroger	20 minuten

Een normaal gesprek zit rond 60 dB. Moet je je stem verheffen voor iemand op een armlengte, dan is het geluid volgens de WHO te luid.

Gehoor beschermen bij muziek, uitgaan en lawaaierig werk

Met een koptelefoon of oortjes raadt de WHO aan om het volume op hooguit 60 % van het maximum te zetten. Een goed passende koptelefoon met ruisonderdrukking helpt om in een drukke omgeving het volume niet hoger te zetten. Op een concert of in een club houd je afstand van de luidsprekers, draag je oordopjes en gun je je oren na elk uur 10 minuten rust op een stille plek. Bij luide machines raadt de WHO oordopjes of oorkappen aan.

Oudere vrouw zet het volume van haar gsm lager om haar gehoor te beschermen, terwijl een buurman de volumebegrenzing toont

Signalen dat je gehoor achteruitgaat

De WHO noemt als signalen van gehoorverlies: aanhoudend oorsuizen (tinnitus), moeite met hoge tonen zoals vogelgezang of een wekker, spraak moeilijk verstaan, vooral aan de telefoon, en moeite om gesprekken te volgen in lawaai, zoals in een restaurant of op een feest. Herken je dat, laat je gehoor dan testen of doe een eerste test met de hearWHO-app.

Man houdt zijn hand achter zijn oor in een druk restaurant, een signaal om je gehoor te laten testen en te beschermen

Wie in een druk restaurant het gesprek niet meer goed volgt, slaat een etentje met vrienden soms liever over. Onbehandeld gehoorverlies kan zo volgens de WHO tot sociaal isolement en eenzaamheid leiden, terwijl sociale contacten meetellen voor je gezondheid als je ouder wordt.

Een hoorapparaat in België

Volgens het RIZIV, het Rijksinstituut voor ziekte- en invaliditeitsverzekering, komt je ziekenfonds tegemoet in de prijs van een hoorapparaat als je gehoorverlies minstens 35 dB bedraagt aan het oor waarvoor je een toestel wilt en het toestel minstens 5 dB gehoorwinst oplevert. Het toestel moet op de officiële lijst staan en je koopt het bij een erkende audicien, de zorgverlener die hoortoestellen aanpast.

Audicien past een hoorapparaat aan bij een oudere vrouw die haar gehoor wil beschermen en beter wil verstaan

Je start bij een NKO-arts (neus-, keel- en oorarts), die je gehoor test. Daarna krijg je bij de audicien een eerste toestel minstens 28 kalenderdagen op proef, waarna de adviserend arts van je ziekenfonds de aanvraag beoordeelt.

Gehoor en dementie: wat onderzoek zegt

De Lancet-commissie over dementie schatte in 2024 dat 14 beïnvloedbare risicofactoren samen goed zijn voor bijna de helft van de dementiegevallen, die je theoretisch zou kunnen voorkomen of uitstellen. Gehoorverlies en een hoog LDL-cholesterol (de ‘slechte’ cholesterol) op middelbare leeftijd hebben het grootste aandeel, elk 7 %. De commissie vraagt om hoorapparaten toegankelijk te maken en schadelijk lawaai te beperken.

Of een hoorapparaat de achteruitgang van het denkvermogen afremt, is minder duidelijk. In de ACHIEVE-studie kregen 977 Amerikanen van 70 tot 84 jaar met onbehandeld gehoorverlies via loting hoorapparaten met begeleiding of voorlichting over gezondheid. Na 3 jaar was er in de totale groep geen verschil in cognitieve achteruitgang (geheugen en denken). Bij ouderen met meer risico daarop was er mogelijk wel een vertraging.

Een overzicht van 31 studies bundelde onder meer 8 langlopende studies, waarin mensen met een hoorapparaat 19 % minder risico hadden op cognitieve achteruitgang op lange termijn. De meeste studies waren observationeel: onderzoekers keken naar wat mensen zelf deden, zonder loting. Een oorzakelijk verband staat daarmee niet vast.

Volgens de Lancet-commissie levert een lager dementierisico meer gezonde levensjaren op, en dus meer healthspan, het aantal jaren dat je in goede gezondheid leeft. In de praktijk komt je gehoor beschermen neer op eenvoudige gewoonten: het volume lager zetten, oordopjes meenemen naar een concert en je oren geregeld rust gunnen.